Suốt ba năm mình ghi kín sáu cuốn sổ tay. Bây giờ mình quản lý được cả công việc, sức khỏe, từng ý tưởng lóe lên giữa ngày, mà gần như chẳng cần nhớ gì trong đầu.
Bí quyết không phải một app ghi chú xịn. Nó nằm ở một nguyên tắc mình học được từ một người thiết kế, và bây giờ mình giao lại nguyên tắc đó cho chính con AI mình tự dựng.
Ba hiểu lầm khi nghe tới "bộ não thứ 2"
Nghe tới cụm này, phần lớn mọi người nghĩ ngay tới một trong ba thứ.
Một, chắc lại một app ghi chú xịn nào đó, Notion hay Obsidian, cài vào là xong.
Hai, chắc phải là dân năng suất chuyên nghiệp, kỷ luật thép mới làm nổi chuyện này.
Ba, giờ có AI rồi, cứ quẳng hết dữ liệu vào bảo nó tóm tắt giùm là có ngay một bộ não thứ 2.
Cả ba đều sai theo đúng cách mình từng sai.
Mình từng ghi lung tung, và không nhớ nổi mình đã viết gì
Mình ghi chép đủ kiểu suốt nhiều năm. Sổ giấy trước. Rồi tới Google Keep. Ghi chú cứ tăng dần, tới lúc mở app lên phải đợi vài giây mới load hết. Nhiều kế hoạch, nhiều ý tưởng nằm im trong đó, mình viết ra rồi quên luôn là mình từng viết.
Có giai đoạn mình dùng sổ giấy ba năm liền, hết sáu cuốn. Cảm giác lúc cần tra lại một ghi chú cũ, là cảm giác lục cả một cái tủ, không phải mở đúng một trang.
Bước ngoặt không tới từ một app mới
Nó tới từ một phương pháp có tên hẳn hoi: Bullet Journal, viết tắt BuJo, của một nhà thiết kế tên Ryder Carroll. Năm 2013 anh này thấy cuộc sống của mình rối tinh vì quá nhiều việc chồng chéo, nên tự nghĩ ra một cách ghi chép cho riêng mình. Cách đó sau lan ra khắp thế giới, chỉ cần một cuốn sổ và một cây bút.
Cái mình học được từ BuJo không phải cách trang trí một cuốn sổ cho đẹp. Là một nguyên tắc gốc: bộ não thứ 2 không phải nơi bạn NÉM thông tin vào. Nó là nơi bạn có NGĂN, và có MỤC LỤC để tìm lại đúng ngăn đó.
Không có ngăn, không có mục lục, thì viết bao nhiêu cũng chỉ là một đống giấy.
Kể bạn nghe cách mình dựng nó, qua ba tầng, từ cuốn sổ giấy đầu tiên tới con AI mình tự tay ghép hôm nay.
Tầng một, một cuốn sổ đúng ngăn
BuJo chia sổ thành năm khoang: Index để tra cứu, Future Log cho kế hoạch dài hạn, Monthly Log cho kế hoạch tháng, Daily Log cho từng ngày, và Collection cho những trang không theo dòng thời gian, như checklist hay ý tưởng riêng.
Cách mình vận hành: mỗi ngày phát sinh việc mới, mình viết ngay vào đúng khoang theo mốc thời gian của nó. Rồi mỗi ngày, mình dọn. Task xong thì đánh dấu. Task chưa xong thì phải RA QUYẾT ĐỊNH, chuyển sang ngày mai, dồn sang tuần sau, hay bỏ hẳn.
Không ra quyết định cũng là một quyết định, và thường là quyết định tệ nhất, vì nó để cuộc sống trôi dạt mà không ai cầm lái.
Ba năm dùng giấy, sổ dày lên thấy rõ. Nhưng lúc cần tra một ghi chú cũ, mình vẫn phải lục tay từng cuốn. Đây là giới hạn của giấy, không phải giới hạn của nguyên tắc.
Tầng hai, số hóa và một mục lục cho chính AI đọc
Giấy có giới hạn tốc độ tra cứu. Mình chuyển sang Obsidian, và học thêm một khái niệm gọi là "LLM Wiki", đọc được từ một người lạ trên X. Thay vì để AI tóm tắt đại khái lại đống ghi chú mỗi lần mình hỏi, để một AI CHƯNG CẤT ghi chú thô thành các trang tri thức có liên kết với nhau, đúng như Index của BuJo, nhưng giờ máy đọc được.
Cách mình vận hành: ghi chú thô, tức nguồn gốc, giữ nguyên, AI không đụng vào. AI đọc nguồn, viết ra một trang riêng cho từng khái niệm, nối các trang liên quan bằng liên kết, và giữ một trang mục lục tổng để biết trong kho đã có gì.
Kết quả là mình không còn phải nhớ mình từng viết cái gì. Mình chỉ cần nhớ đã từng viết về chủ đề đó, rồi hỏi, AI tự lục đúng trang.
Tầng ba, một trợ lý chủ động, không chỉ ngồi chờ được hỏi
Đầu năm nay nổi lên trào lưu AI thoát khỏi khung chat để thao tác với đời thực, mình biết tới qua Open Claw và Hermes Agent. Mình nghĩ ngay, nếu nó đọc được cả wiki, cả ghi chú của mình, rồi tự đề xuất, tự sửa liên kết sai, tự nhắc việc mình bỏ sót, thì sao.
Cách mình vận hành: Javis, tên mình đặt cho nó, chạy trên nền BuJo cộng phương pháp Wiki cộng một lớp agent biết đọc và ghi file thật, không chỉ trả lời trong khung chat.
Một chuyện thật, mới xảy ra gần đây: mình đi khám vì viêm phế quản và viêm mũi dị ứng, cầm đơn thuốc về mà hoa cả mắt vì nhiều loại thuốc, nhiều khung giờ khác nhau. Trước đây mình phải tự ghi lại cẩn thận rồi tự nhớ. Lần này mình chỉ chụp đơn thuốc gửi cho Javis, bảo nhớ nhắc giờ uống. Nó tự đọc đơn, tự lên lịch nhắc đúng liều đúng giờ.
Chuyện nhỏ, nhưng nó là bằng chứng sống cho việc bộ não thứ 2 không chỉ để quản lý nội dung, mà quản lý được cả đời sống hằng ngày.
Quay lại ba hiểu lầm lúc đầu
Đây là ba sai lầm mình thấy nhiều người vấp phải khi tự dựng bộ não thứ 2 của họ.
Một, ném cả một đống bài báo, video, ghi chú rời rạc vào rồi bảo AI "wiki hóa" cho có vẻ xịn. Không có giá trị gì nếu đống đó vốn dĩ chỉ là nội dung lượm trên mạng, không phải trải nghiệm hay quyết định thật của bạn.
Hai, mê giao diện đẹp hơn mê nội dung. Mình cũng từng làm Javis đẹp để tự mình ngắm là chính. Đẹp không xấu, nhưng nó không phải thứ tạo ra giá trị.
Ba, kỳ vọng AI ra quyết định thay mình. Nó không có tham vọng, không biết đánh giá điều gì đáng làm trong đời bạn. Nó chỉ khuếch đại cái đã có sẵn trong đầu bạn, tốt hoặc xấu.
Vì sao mình kể chuyện này
Mình không viết bài này để khoe một hệ thống hoàn chỉnh. Nó vẫn đang chạy, vẫn đang sửa mỗi tuần.
Nhưng nhìn lại từ cuốn sổ giấy đầu tiên tới bây giờ, mình thấy rõ một điều. Bồi bổ bộ não thật của mình luôn phải đi trước bồi bổ bộ não của AI. Một cái đầu rỗng mà giao cho AI xử lý, thì AI cũng chỉ khuếch đại sự rỗng đó lên mạng xã hội nhanh hơn thôi.
Nếu bạn đọc tới đây và đang có một mớ ghi chú rải rác khắp nơi, không biết bắt đầu gom lại từ đâu, mình có một bản đồ một trang: năm ngăn bắt buộc phải có trong một Bullet Journal số, và cách viết ghi chú để sau này một AI đọc hiểu được, chứ không chỉ con người đọc được.
Nếu bạn muốn theo dõi hành trình mình dựng Javis lớn dần lên mỗi tuần, kể cả những lần mình làm hỏng và phải sửa lại wiki lẫn code, bấm đăng ký để khỏi bỏ lỡ.
Hẹn bạn ở số sau.
Chỉ mình làm với